Chronische pijn kan behoorlijk ingewikkeld zijn. Misschien heb je al langere tijd pijn en vraag je je af waarom die niet overgaat. Misschien is er geen duidelijke oorzaak gevonden. Of je wilt beter begrijpen waarom de pijn de ene dag sterker is dan de andere.
Goede informatie over pijn kan helpen. Niet omdat kennis de pijn zomaar wegneemt, maar omdat je beter kunt begrijpen wat er in je lichaam gebeurt, welke factoren invloed kunnen hebben en waar je mogelijk zelf iets aan kunt doen.
Op deze pagina’s vind je de belangrijkste basisinformatie over chronische pijn. Je leest hoe pijn werkt, welke soorten pijn er zijn, hoe acute pijn kan veranderen in chronische pijn en waarom langdurige pijn vaak niet vanuit één oorzaak te verklaren is. Ook besteden we aandacht aan de onvoorspelbaarheid en erkenning van pijn en aan misverstanden die nog vaak bestaan.
De basis van chronische pijn
Pijn is meer dan alleen een signaal vanuit een pijnlijke plek in je lichaam. Je zenuwstelsel en hersenen verwerken voortdurend informatie uit je lichaam én uit je omgeving. Ook eerdere ervaringen, slaap, stress, emoties, verwachtingen en de situatie waarin je je bevindt kunnen invloed hebben op hoe sterk je pijn ervaart.
Dat betekent niet dat pijn ‘tussen je oren zit’. Pijn is altijd een echte ervaring. Juist bij pijn die lang duurt, is het belangrijk om breder te kijken dan alleen naar de plek waar het pijn doet.
Binnen de basisinformatie behandelen we de volgende onderwerpen:
Hoe werkt pijn?
Pijn heeft altijd al een belangrijke beschermende functie gehad. Als je je verwondt of als er gevaar voor schade dreigt, geeft je zenuwstelsel informatie door die ervoor kan zorgen dat je pijn voelt en actie onderneemt.
Maar pijn is lang niet altijd een directe meting van schade. Je hersenen en zenuwstelsel verwerken allerlei informatie, voordat je pijn ervaart. Daardoor kan dezelfde prikkel bij verschillende mensen, of zelfs bij dezelfde persoon op verschillende momenten, anders aanvoelen.
Waar zit de pijn?
Bij pijn is een van de eerste vragen vaak: waar doet het pijn? De plek van de pijn kan belangrijke informatie geven, zeker wanneer klachten net zijn ontstaan.
Bij chronische pijn vertelt de plek waar je pijn voelt echter niet altijd precies waar de oorzaak zit. Pijn kan heel lokaal zijn of juist uitstralen, zich uitbreiden of op meerdere plaatsen tegelijk voorkomen. Daarom wordt bij langdurige pijn steeds vaker naar het hele plaatje gekeken.
Welke soorten pijn zijn er?
Pijn kent veel verschillende vormen. Zo kan pijn onder andere samenhangen met spieren, gewrichten en botten, met beschadiging van zenuwen of met organen. Ook hoofdpijn, pijn na een operatie, kankergerelateerde pijn en wijdverspreide pijn zijn voorbeelden.
Verschillende soorten pijn kunnen bovendien tegelijkertijd voorkomen. Het soort pijn kan mede bepalen welke behandeling of aanpak passend is.
Wat is het verschil tussen acute en chronische pijn?
Acute pijn ontstaat meestal vrij plotseling, bijvoorbeeld door een verwonding, operatie of ziekte. Deze pijn heeft vaak een duidelijke waarschuwende en beschermende functie en vermindert meestal wanneer het lichaam herstelt.
Chronische pijn blijft langer bestaan of komt steeds terug, vaak langer dan drie maanden. De pijn kan aanwezig blijven nadat weefsel is hersteld of wanneer geen duidelijke lichamelijke schade (meer) te vinden is. Daardoor vraagt chronische pijn vaak om een andere en bredere aanpak dan acute pijn.
Hoe ontstaat chronische pijn?
Er bestaat niet één route waardoor pijn chronisch wordt. Soms begint langdurige pijn na een blessure, operatie, ziekte of beschadiging van een zenuw. Soms blijft een aandoening steeds opnieuw pijnlijke signalen geven.
Ook kan het pijnsysteem in de loop van de tijd gevoeliger worden. Daarnaast kunnen factoren als slecht slapen, stress, angst, somberheid, eerdere ervaringen en aanleg invloed hebben. Vaak gaat het om een combinatie van factoren.
Waarom is chronische pijn zo complex?
Bij langdurige pijn spelen meestal meerdere zaken tegelijkertijd een rol. Wat er lichamelijk gebeurt is belangrijk, maar ook slaap, bewegen, gedachten, emoties, werk, relaties, omgeving en wat je belangrijk vindt in het leven kunnen invloed hebben.
Al deze factoren kunnen elkaar beïnvloeden. Daardoor is er bij chronische pijn zelden één knop waaraan je kunt draaien. Tegelijk betekent dit dat er vaak ook op meerdere gebieden mogelijkheden zijn om iets te veranderen.
Kun je chronische pijn voorkomen?
Chronische pijn is niet altijd te voorkomen. Het is daarom belangrijk dat je jezelf niet de schuld geeft wanneer pijn langdurig wordt.
Wel zijn er factoren die mogelijk helpen om de kans kleiner te maken dat acute pijn chronisch wordt. Denk aan klachten tijdig serieus nemen, meer leren over hoe pijn werkt, passend blijven bewegen, goed slapen, aandacht besteden aan stress en herstel en zorgvuldig omgaan met pijnmedicatie.
Waarom is pijn soms zo onvoorspelbaar?
De ene dag gaat het redelijk goed, terwijl dezelfde activiteit een dag later veel meer pijn oplevert. Voor veel mensen met chronische pijn is die onvoorspelbaarheid een van de moeilijkste onderdelen van het leven met pijn.
Dat komt onder andere doordat pijn door veel verschillende factoren wordt beïnvloed. Beweging en belasting spelen mee, maar bijvoorbeeld ook slaap, stress, stemming, verwachtingen en wat er op dat moment in je leven gebeurt.
Waarom is erkenning van pijn belangrijk?
Chronische pijn is echt, ook wanneer er op een scan, foto of ander onderzoek geen duidelijke verklaring voor wordt gevonden. Toch voelen mensen met langdurige pijn zich regelmatig niet begrepen of niet serieus genomen.
Erkenning betekent niet alleen erkennen dát je pijn hebt. Het betekent ook aandacht hebben voor de gevolgen van die pijn voor bijvoorbeeld slapen, bewegen, werk, relaties, stemming en deelname aan het dagelijks leven.
Welke misverstanden bestaan er over chronische pijn?
Over chronische pijn bestaan nog veel hardnekkige ideeën. Bijvoorbeeld dat er altijd lichamelijke schade zichtbaar moet zijn als iemand veel pijn heeft. Dat rust altijd beter is dan bewegen. Of dat een sterkere pijnstiller automatisch een betere oplossing biedt.
De werkelijkheid is meestal veel genuanceerder. Pijn en schade zijn niet hetzelfde, bewegen kan juist onderdeel zijn van herstel en bij chronische pijn is vaak meer nodig dan één behandeling of medicijn. Goede kennis over pijn kan helpen zulke misverstanden te herkennen.
Begrijpen wat er gebeurt
Chronische pijn begrijpen betekent niet dat je meteen weet waarom jíj pijn hebt of wat voor jou de beste aanpak is. Ieder mens en iedere pijnsituatie is anders.
Wel kan basiskennis helpen om andere vragen te stellen. Niet alleen: waar doet het pijn en hoe krijg ik die pijn weg? Maar bijvoorbeeld ook: wat beïnvloedt mijn pijn, wat doet de pijn met mijn dagelijks leven en waar heb ik zelf invloed op?
Vanuit die bredere blik kun je verder lezen over onder andere de oorzaken van chronische pijn, diagnose, verschillende manieren om pijn te begrijpen en mogelijkheden voor behandeling en het dagelijks omgaan met pijn.
Dit artikel is met aandacht samengesteld door de redactie van pijnstad.nl.
Laatste update: