Als je chronische pijn hebt, kun je op veel verschillende manieren zoeken naar verbetering. Soms doe je dat zelf, soms met hulp van mensen om je heen en soms met ondersteuning van een zorgprofessional. Vaak is het een combinatie.
Er bestaat niet één behandeling die voor iedereen werkt. Wat passend is, hangt onder andere af van je klachten, je dagelijks leven, wat je al hebt geprobeerd en wat jij belangrijk vindt. Daarbij gaat behandeling niet alleen over minder pijn. Ook beter kunnen bewegen, slapen, werken, deelnemen aan het dagelijks leven of meer grip krijgen op je situatie kunnen belangrijke doelen zijn.
In dit onderdeel vind je informatie over verschillende vormen van behandeling, begeleiding en zelfzorg:
Keuze behandelaar
Bij chronische pijn kun je met verschillende zorgprofessionals te maken krijgen. Denk aan een huisarts, fysiotherapeut, ergotherapeut, psycholoog, medisch specialist of een team waarin meerdere disciplines samenwerken.
Welke zorgprofessional bij jou past, hangt vooral af van je vraag. Zoek je nog naar een verklaring voor je klachten? Wil je beter kunnen bewegen, activiteiten opbouwen of leren omgaan met de gevolgen van pijn? Of wil je juist dat verschillende kanten van je situatie samen worden bekeken?
Het helpt om vooraf te bedenken wat je zoekt en welke aanpak bij jou past. Je hoeft niet iedere mogelijke behandeling uit te proberen.
De behandelafspraak
Een afspraak met een arts of andere zorgprofessional kan kort zijn, terwijl je misschien veel wilt bespreken. Een goede voorbereiding kan helpen om de onderwerpen die voor jou belangrijk zijn daadwerkelijk aan bod te laten komen.
Vertel niet alleen waar en hoeveel pijn je hebt, maar ook wat de pijn betekent voor je dagelijks leven. Bijvoorbeeld voor slapen, bewegen, werk, relaties, stemming of activiteiten die je belangrijk vindt.
Denk vooraf na over je belangrijkste vragen, wat je zelf al hebt geprobeerd en wat je van de afspraak hoopt.
Resultaat van de behandeling
Bij een behandeling denk je misschien vooral aan minder pijn. Maar resultaat kan bij chronische pijn veel breder zijn.
Misschien slaap je beter, kun je meer activiteiten doen, voel je je zekerder tijdens het bewegen of heb je meer grip op moeilijke momenten. Ook beter begrijpen wat er speelt kan een waardevol resultaat zijn.
Het helpt om vooraf te bedenken wat jij wilt bereiken en na verloop van tijd opnieuw te kijken: levert deze behandeling voldoende op? Soms kan doorgaan verstandig zijn, soms aanpassen of stoppen.
Huisarts
De huisarts is voor veel mensen een eerste aanspreekpunt bij pijn. Een huisarts kan naar je klachten kijken, onderzoeken of verder medisch onderzoek nodig is, medicatie bespreken en zo nodig verwijzen naar andere zorg.
Ook wanneer pijn al langere tijd bestaat, kan de huisarts een rol spelen. Bijvoorbeeld als je klachten veranderen, je vragen hebt over medicatie of je wilt bespreken welke ondersteuning mogelijk is.
Niet iedere stap hoeft via de huisarts te lopen. Veel dingen kun je zelf oppakken en sommige vormen van zorg zijn rechtstreeks toegankelijk.
Medicatie
Medicijnen kunnen bij pijn soms helpen, maar het effect verschilt per persoon en per soort pijn. Ook kunnen bijwerkingen optreden en zijn sommige pijnstillers minder geschikt voor langdurig gebruik.
Daarom is het belangrijk om regelmatig te kijken wat medicatie je daadwerkelijk oplevert. Vermindert de pijn? Kun je daardoor meer doen? Wegen de voordelen op tegen eventuele nadelen?
Gebruik je medicatie, verander of stop dan niet zomaar zelf wanneer daar medische risico’s aan kunnen zitten. Bespreek belangrijke wijzigingen zo nodig met een arts of apotheker.
Fysio- en andere therapieën
Bij chronische pijn worden verschillende vormen van therapie gebruikt. Fysiotherapie is bekend, maar ook oefentherapie, ergotherapie en andere therapievormen kunnen een rol spelen.
De nadruk ligt lang niet altijd alleen op het verminderen van pijn. Een behandeling kan bijvoorbeeld gericht zijn op sterker worden, conditie opbouwen, anders bewegen, dagelijkse activiteiten makkelijker uitvoeren of meer vertrouwen krijgen in wat je lichaam aankan.
Welke aanpak past, hangt af van jouw situatie en doelen. Sommige oefeningen of veranderingen kun je zelfstandig oppakken, andere doe je liever met begeleiding.
Medische behandelingen en behandelaars
Soms wordt chronische pijn behandeld binnen het ziekenhuis of een gespecialiseerde pijnkliniek. Daarbij kunnen verschillende medische specialisten betrokken zijn.
Er bestaan uiteenlopende behandelingen, van injecties en zenuwblokkades tot operaties en andere medische ingrepen. Niet iedere behandeling is geschikt voor iedere vorm van pijn en het resultaat kan verschillen.
Laat je daarom goed informeren over het doel van een behandeling, de kans op resultaat, mogelijke risico’s en alternatieven. Zo kun je zelf afwegen of een behandeling bij jouw situatie en doelen past.
Psychosociale zorg
Chronische pijn heeft niet alleen lichamelijke gevolgen. Pijn kan ook invloed hebben op hoe je je voelt, wat je denkt, hoe je omgaat met spanning en hoe je relaties of dagelijks leven veranderen.
Psychosociale zorg kan helpen om met die gevolgen om te gaan. Denk aan begeleiding door een psycholoog, maatschappelijk werker of andere professional. Daarbij gaat het niet om de gedachte dat pijn ‘psychisch’ is. Lichaam, gedachten, emoties en omgeving beïnvloeden elkaar voortdurend.
Ook zonder professionele begeleiding kun je zelf onderzoeken welke gedachten, gewoonten of situaties invloed hebben op hoe je met pijn omgaat.
Samenwerkende zorg
Chronische pijn heeft vaak meerdere kanten. Daarom kan het helpen wanneer verschillende zorgprofessionals niet los van elkaar werken, maar samen naar jouw situatie kijken.
Bij samenwerkende zorg kunnen bijvoorbeeld medische, lichamelijke, psychologische en sociale factoren worden meegenomen. Dat gebeurt binnen sommige pijnteams, revalidatieprogramma’s en regionale samenwerkingsverbanden.
Het uitgangspunt is dat niet één discipline automatisch het volledige antwoord heeft. Ook jouw eigen kennis van je lichaam, dagelijks leven en doelen hoort daarbij.
Zelfzorg
Niet alles rondom chronische pijn hoeft binnen de zorg te gebeuren. Wat je zelf in het dagelijks leven doet, kan minstens zo belangrijk zijn.
Denk aan bewegen, slapen, activiteiten verdelen, ontspannen, omgaan met stress, contact houden met anderen en dingen blijven doen die voor jou betekenis hebben. Je kunt zelf onderzoeken wat jou helpt en kleine veranderingen uitproberen.
Zelfzorg betekent niet dat je alles alleen moet oplossen. Je kunt keuzes bespreken met mensen om je heen en ondersteuning zoeken wanneer je daar behoefte aan hebt. Heb je een zorgprofessional, dan kun je je eigen ervaringen en ideeën ook meenemen in gesprekken over behandeling.
Welke aanpak past bij jou?
Bij chronische pijn zijn er vaak meerdere mogelijkheden. Dat kan prettig zijn, maar ook onoverzichtelijk worden. Meer behandelingen proberen betekent niet automatisch meer kans op verbetering.
Sta daarom af en toe stil bij vragen als: Wat wil ik bereiken? Wat helpt mij echt vooruit? Wat kan ik zelf doen? Waar heb ik hulp bij nodig? En welke behandeling of ondersteuning past daarbij?
Je kunt zelf informatie verzamelen, keuzes maken en dingen uitproberen, eventueel samen met mensen om je heen. En als je een zorgprofessional hebt of wilt inschakelen, kun je samen kijken welke vorm van behandeling of ondersteuning aansluit bij jouw situatie.
Zo gaat behandeling en zorg niet alleen over wat anderen voor je kunnen doen, maar ook over wat jij nodig hebt om zo goed mogelijk met chronische pijn te leven.