Een intensief behandeltraject voor chronische pijn kan je veel leren. Over pijn, bewegen, grenzen aangeven, gedachten en gevoelens, of het verdelen van je energie. Maar na het traject, begint er een nieuwe fase waarin je wat je hebt geleerd toepast in je gewone leven. Thuis, op je werk en in contact met anderen. Juist dat kan best lastig zijn. Een behandeltraject kan klaar zijn, terwijl je nog midden in het opbouwen van je leven zit. Dat is normaal. In dit artikel lees je waarom deze periode lastig kan zijn, welke vragen kunnen ontstaan, waar je terechtkunt voor ondersteuning en wat je zelf kunt doen.
Je behandeling stopt. En dan?
Maanden heb je hard gewerkt tijdens een pijnrevalidatie of ander intensief behandeltraject. Je hebt gesprekken gevoerd, geoefend en veel over jezelf geleerd. Hoe pijn werkt, hoe je activiteiten opbouwt, hoe je met je energie omgaat of hoe gedachten en gevoelens invloed hebben op wat je doet.
Tijdens dit traject is er veel ondersteuning. Maar dan komt de laatste afspraak, en moet je wat je hebt geleerd zelf gaan toepassen. Je gezin vraagt aandacht, je wilt weer meer kunnen werken, er zijn verjaardagen, slechte nachten en onverwachte pijnpieken. Vaak verwacht je omgeving dat het na de behandeling weer ‘goed’ met je gaat. Juist daarom kan de overgang naar het gewone leven een kwetsbare periode zijn.
Weten wat helpt is nog niet hetzelfde als het doen
Wat doe je als je slecht hebt geslapen? Als je ineens meer pijn hebt? Als je werkgever vraagt of je alweer meer uren kunt werken? Of als je na een paar goede weken toch weer te veel doet? Dan kun je merken dat ‘weten wat goed voor je is’ iets anders is dan het iedere dag kunnen toepassen.
Verandering verloopt meestal niet in een rechte lijn. Een moeilijke periode of terugval betekent niet dat alles wat je hebt geleerd weg is. Zulke momenten laten je zien wat je nog nodig hebt om weer verder te komen. Nieuwe manieren van omgaan met pijn hebben tijd nodig om een gewone manier van leven te worden.
Waar loop je na je behandeling tegenaan en wat kan helpen?
Niet iedereen loopt tegen hetzelfde aan. Misschien kun je met wat je hebt geleerd prima zelf verder, of is het fijn als iemand nog even meekijkt.
De één heeft behoefte aan contact met anderen. Herkenning van iemand die hetzelfde meemaakt kan helpen. Je bent niet de enige met bepaalde vragen of moeilijke momenten.
Een ander weet goed wat hij tijdens de behandeling heeft geleerd, maar vindt het lastig om dit toe te passen in het dagelijks leven. Dan kan persoonlijke begeleiding helpen om wat je hebt geleerd in een nieuwe situatie te gebruiken. Of om jezelf nieuwe doelen te stellen.
Bij iemand anders ligt de uitdaging vooral bij werk, gezin of de omgeving. Misschien wil je weer meer werken, maar weet je niet hoe, of verwacht je omgeving meer dan je lichaam aankan.
En soms krijg je een nieuwe vraag over je gezondheid en wil je weten bij welke zorgprofessional je terechtkunt.
Verdergaan betekent niet altijd dat je leven weer wordt zoals vóór de pijn. Misschien wil je juist andere keuzes maken. Er is daarom niet één antwoord op wat iemand nodig heeft. De belangrijkste vraag is:
Waar loop ik nu tegenaan en wat zou mij daarbij helpen?
Hiermee kijk je naar je eigen behoeften. Dat is eigen regie: zelf bepalen wat je nodig hebt op dat moment. Niet iedereen heeft meteen meer behandeling nodig. En niet iedereen hoeft het helemaal alleen te doen.
Zelf aan de slag
Je kunt zelf beginnen door na te denken over een aantal vragen:
- Wat heb ik geleerd?
- Wat lukt mij inmiddels goed en wat nog niet?
- Waar loop ik in mijn dagelijks leven tegenaan?
- Wat heb ik nodig om verder te komen?
- Bij wie kan ik terecht?
Het helpt als je al vóór het einde van je behandeltraject nadenkt over moeilijke momenten. De Nederlandse richtlijn pijnrevalidatie adviseert hiervoor een persoonlijk ‘supportplan’. Dat hoeft niet ingewikkeld te zijn, maar helpt juist om op een moeilijk moment niet alles opnieuw te hoeven uitzoeken.
In dit plan staat waaraan je merkt dat je uit balans raakt. Slaap je slechter? Beweeg je minder? Ga je over grenzen heen? Wat kun je zelf doen als dit gebeurt? Wie kun je om hulp vragen? Wanneer heb je opnieuw professionele ondersteuning nodig?
Samen verder na je behandeling
Goede samenwerking is juist ook bij de overgang naar het dagelijks leven belangrijk. Zonder goede overdracht kan een nieuwe begeleider weer vanaf nul beginnen, of adviezen geven die botsen met wat je eerder hebt geleerd. Bij goede samenwerking weet die begeleider al wat je hebt geleerd, en waar je mee verder kunt.
Ook je partner, gezin, vrienden of werkgever kunnen een rol spelen. Het kan nuttig zijn te bespreken wat je hebt geleerd en waarbij hulp welkom is.
Je behandeltraject kan klaar zijn, terwijl jij nog midden in het opbouwen van je leven zit. Dat is niet vreemd, en het is normaal dat je daarna nog vragen hebt. Kijk eerst waar je tegenaan loopt, en zoek de ondersteuning die daarbij past. Je hoeft het niet alleen uit te zoeken.
- Na een intensief behandeltraject begint een belangrijke fase: de periode waarin je toepast wat je hebt geleerd in je dagelijks leven.
- Thuis, op je werk en in contact met anderen is dat vaak moeilijker dan tijdens een behandelingstraject.
- Een mindere periode of terugval betekent niet dat alles wat je hebt geleerd weg is.
- Nieuwe manieren van omgaan met pijn hebben tijd en oefening nodig om een gewoonte te worden.
- Extra ondersteuning kan helpen om vast te houden wat voor jou werkt, én om verder te bouwen op wat je al hebt geleerd.
- Waar loop jij tegenaan, en wat zou daarbij helpen? Die vraag geeft je eigen regie: zelf bepalen wat je nodig hebt.
- Niet iedereen heeft extra begeleiding nodig. Wat passend is, verschilt per persoon.
- Een persoonlijk plan kan helpen om moeilijke momenten te herkennen en te weten wat je dan kunt doen.
- Goede samenwerking en overdracht voorkomen dat je bij een volgende begeleider weer helemaal opnieuw begint.
- Denk daarom al vóór het einde van je behandeling na over wat jij daarna nodig hebt.
Meer lezen?
- Wat is samenwerkende zorg? (Pijninfo)
- Blog van COMES over begeleiding in de periode waarin je na een behandeltraject het geleerde probeert toe te passen in je dagelijks leven.
- Hoe ziet goede nazorg na pijnrevalidatie eruit? Uit de Richtlijn Chronische Pijnrevalidatie.
- Podcast psycholoog Yvonne Lankhaar: ‘Verdorie, een terugval’.Over omgaan met een terugval in je traject van leren omgaan met chronische klachten.
Dit artikel is met aandacht samengesteld door de redactie van Pijninfo.nl, samen met Jisse Arkes van COMES. Vanuit haar eigen ervaring met chronische pijn en haar werk als begeleider helpt zij mensen in de fase na een behandeltraject.